Wat voor Nederland nog redelijk nieuw is, doen ze in andere landen in Europa al jaren. Bouwen voor de gemeenschapseconomie is in Duitsland, Zwitserland en Oostenrijk heel gewoon. In sommige van die landen vormen woningen van wooncoöperaties of andere non-profit organisaties tot een kwart van het totale woningaanbod en dat percentage is stijgt. Waarom is collectief wonen daar zo populair? We kijken naar een paar inspirerende voordelen van hoe het ook kan.
Genossenschaft Kalkbreite (Zurich, Zwitserland)
Kalkbreite is een wooncoöperatie in Zürich dat bestaat uit ongeveer 95 wooneenheden. Het gebouw bestaat uit meerdere clusters waarbinnen zich kleinere en grotere woonunits bevinden. De clusters zijn uitgerust met een gemeenschappelijke keuken, badkamer, logeerkamer, werkruimte en zelfs professionele keukens mét koks.
Naast de gemeenschappelijke delen per cluster, zijn er ook collectieve ruimtes voor alle bewoners van Kalkbreite. De daktuin van 2.500 m2, bovenop de tramstelplaats, ligt als een grote groene binnenplaats tussen de wooneenheden en is ook publiek toegankelijk. Verder is er een cafetaria, een wasserette, een bibliotheek en zijn er verschillende werkruimtes. Er zijn ook ruimtes te huur, zoals de tuinkeuken en de sauna. Ook de plaatsen in de fietsenstalling zijn te huur. Kalkbreite is autovrij, op twee parkeerplaatsen voor mindervaliden na.
In de plint van het gebouw zijn een aantal commerciële ruimtes ondergebracht, zoals een bioscoop, horeca, winkels, een kinderdagverblijf, een artsenpraktijk en kantoorruimten. Zowel de bewoners van Kalkbreite als mensen uit de omgeving kunnen er terecht.
WagnisART (München, Duitsland)
WagnisART bevindt zich op een voormalig militair terrein in het noorden van München, dat tot 2010 dienst deed als tijdelijke grote kunstenaarskolonie. WagnisART is samen met de latere bewoners ontwikkeld en ontworpen als onderdeel van een stedenbouwkundig project.
Het complex bestaat uit een reeks hofjes en vijf vrijstaande gebouwen, waarin ongeveer 200 bewoners in 138 appartementen verblijven. Op de begane grond zijn gedeelde ruimtes en faciliteiten beschikbaar voor bewoners en de buurt, waaronder een grote evenementenruimte, een restaurant ondersteund door een lokale sociale coöperatie, werkplaatsruimtes, kantoren, gastenappartementen en een wasruimte.
De verschillende gebouwen zijn via bruggen met elkaar verbonden (dit was een grote wens van de bewoners), waardoor de indruk ontstaat van een daktuinlandschap. Gedeelde terrassen en daktuinen bevorderen het gevoel van gemeenschap en eigenaarschap.
Wooncomplex WagnisART is Passiefhuis gecertificeerd. Ondanks de complexe gebouwgeometrie werd een zeer goede compactheidswaarde bereikt. Fotovoltaïsche systemen die op het dak van drie huizen zijn geplaatst, produceren elektriciteit die aan het lokale elektriciteitsnet wordt geleverd. Een mobiliteitsplan heeft het mogelijk gemaakt de parkeerruimte te verkleinen en heeft bijgedragen aan de duurzaamheid van het project.
Rigaud (Geneve, Zwitserland)
Rigaud is een project van wooncoöperatie Codha. Het is gelegen in Chêne-Bougeries, een buitenwijk van de stad Genève. Via een wedstrijd zocht de gemeente van Chêne-Bougeries naar een bouwteam dat bestond uit een wooncoöperatie en een architect, om samen een sociaal en architectonisch hoogstaand huisvestingsproject te realiseren.
Het project bestaat uit 49 appartementen, variërend van één- tot vierslaapkamerappartementen. Er is ook een clusterappartement, waar drie huishoudens samen kunnen wonen in één groot appartement. Daarnaast kunnen bewoners gebruikmaken van drie gedeelde gastenkamers.
Er is een gemeenschappelijke leef- en feestruimte, een doe-het-zelfatelier, een ondergrondse muziekruimte en een wasserette. Iedereen kent elkaar en er worden regelmatig feestjes georganiseerd. Er heerst een goede sfeer, die je niet meteen terugvindt in een conventioneel appartementencomplex. Ook voor kinderen is het geweldig wonen en opgroeien in Rigaud. De kleinere kinderen die er wonen rennen overal rond en komen voortdurend bij elkaar over de vloer. Ze hebben de tijd van hun leven.
De ruime overdekte gangen zijn bij uitstek plaatsen van ontmoeting en sociale contacten. Het zorgde er mede voor dat tijdens de covid-pandemie de solidariteit tussen de bewoners groot was. Mensen deden boodschappen voor hun buren wanneer die ziek werden en zetten het eten toen voor de deur. Kortom, er heerst een sfeer en solidariteit die haaks lijkt te staan op de toenemende individualisering en vereenzaming in onze westerse steden.