In het groen wonen, samen met anderen, er voor elkaar kunnen zijn en dingen delen zoals auto’s, gereedschap en een ‘dorpshuis’ . Dat is in het kort het woonidee van Annemarieke. Drie jaar geleden nodigde zij een aantal mensen uit om te dromen over De Zuidertuinen. Inmiddels is er een groep mensen verzameld die enthousiast is over het woonidee om rondom de stad Groningen een plek te maken waar je gezond en duurzaam samen kunt leven. De Zuidertuinen is de eerste groep die zich bij het Startpunt Wooncoöperatie heeft gemeld. Annemarieke en Yke vertellen over hoe het begon, waar ze nu staan en hebben tips voor anderen die een wooncoöperatie willen starten.
Annemarieke van de Haar (58) is systeemtherapeut en heeft haar eigen praktijk in de stad. Daarnaast werkt ze in het onderwijs. Yke Reeder (51) is illustrator en werkt in het onderwijs waar ze bezig is met cross-overs tussen kunst en zorg en welzijn.
Samen dromen
Wat ooit begon als een idee van Annemarieke, is nu een gezamenlijk woonidee. Een plek met ruimte voor groen, buiten leven, met oog voor elkaar, een gezamenlijk ‘dorpshuis’ en het delen van spullen. Gebouwd op de overtuiging dat een sociaal verband je gezond houdt. Inmiddels is dat idee een sociaal politieke kant op gegroeid: ze willen een bonte mix aan bewoners van verschillende leeftijden en culturele achtergronden. Met de wooncoöperatie als organisatievorm, waarmee ze voor zo’n 24 betaalbare woningen gaan, die gehuurd worden van de coöperatie.
Waardensessie in de tuin
Hoe kom je van een idee naar een concreter plaatje van hoe het wooninitiatief eruit kan zien? Op een mooie zomeravond verzamelt de groep zich bij Richard, een van de groepsleden, in de tuin. Uit een lijst van honderden waarden en door verschillende oefeningen te doen, komen ze tot een gezamenlijke top drie van waarden: samenwerken, duurzaamheid en plezier. Later volgen ze als pilotgroep voor het Startpunt nog een waardevolle sessie. Inmiddels wordt de groep door Henk Boldewijn van Roemte ondersteund in het proces om de plannen uitvoerbaar te maken.
Kerngroep
Niet iedereen van ‘het eerste uur’ is er nog bij. Wel is er al langere tijd een vaste ‘kerngroep’, die uit zes leden bestaat. “Er valt een hoop te doen, dus dat je bereid bent om er tijd en energie in te steken is voor ons een belangrijke voorwaarde.” Door de tijd heen kunnen groepsleden meer of minder tijd vrijmaken. Daar hebben ze bij De Zuidertuinen iets op gevonden. “We werken met drie schillen. Heb je het een periode heel druk? Dan kun je jezelf in de tweede schil plaatsen en zet jij je op dat moment minder actief in voor de groep. Wil je meedoen maar kun je nog niet actief zijn, dan kun je je in de derde schil plaatsen.”
Samen beslissingen nemen
Er komt veel kijken bij het vormgeven van een sociale woonplek waarin veel gedeeld wordt. Hoe maak je de vele keuzes waar je samen voor komt te staan? Yke en Annemarieke zijn enthousiast over het holarchisch model. Dat is een manier van besluitvorming voor groepen, waarbij in kleine groepjes (kringen) onderwerpen waar besluiten over genomen moeten worden, worden voorbereid voor de grote groep. Dit kan het keuzeproces effectiever en wat minder tijdrovend maken voor iedereen. Daarnaast vinden zij Deep Democracy een mooie manier om meer ingewikkelde groepsprocessen te benaderen met respect voor iedereen.
Logeren bij Lent
De Zuidertuinen staat te trappelen om hun idee steeds concreter te maken. Stap voor stap komen ze verder. Het gaat alleen niet altijd zo snel als ze hadden gehoopt. Ze leerden om geduld te hebben en de frustratie erover van zich af te schudden. “We maken grappen naar elkaar als iemand in de frustratie schiet. Als je een langdurig groepsproces met elkaar aangaat, is het ook de kunst om de lol erin te houden. Ons richten op wat wél goed gaat en wat we wél kunnen doen, in plaats van wat nog niet lukt.” Zo gingen ze inspiratie halen bij Lent in Gelderland. Dat is een woningbouwvereniging die is opgezet omdat de initiatiefnemers vonden dat er een tekort aan betaalbare woon- en werkruimte was. Tijdens het logeerpartijtje maakte de groep De Zuidertuinen verder kennis met Deep Democracy. Ze leerden te werken met de wijsheid van de minderheid om zo iedereen betrokken te houden bij het groepsproces.
Meer structuur, meer plezier
Na een tijd samenwerken, werden de vergaderingen chaotischer en duurden langer dan van tevoren afgesproken. Dat ging ten koste van het plezier. “Soms buitelden we over elkaar heen, raakten we geïrriteerd of voelden we ons niet gehoord.” Om dat om te buigen, maakten ze vorige winter afspraken over de manier waarop ze vergaderden. Ze besloten vaker korter te vergaderen volgens een vaste structuur en introduceerden een paar regels. Een van die regels is dat je alleen mag praten als je de ‘talking stick’ in handen hebt. “Eigenlijk is het geen talking stick omdat we elke keer wat anders gebruiken: een knuffeltje of sleutelbos, wat er maar voor handen is”, vertelt Yke. Een andere regel is de zogenoemde spirit hands (verschillende vormen van bewegen met de handen in de lucht) als je het eens bent met wat er gezegd wordt of de ander teruggeven: “Je hebt je punt gemaakt, je mag afronden.” Het gevolg daarvan: de vergaderingen zijn korter en verlopen rustiger.
Gekke ideeën
Wat het opzetten van een wooninitiatief uitdagend maakt volgens Yke is dat gekke ideeën niet altijd serieus worden genomen. “We horen regelmatig ‘dat kan toch niet’, soms ook van professionals. Het is de kunst om alle ideeën serieus te nemen, zelfs als ze een beetje raar zijn of onmogelijk lijken. Zo denken wij na over modulair bouwen in verschillende vormen, drijvend op water te bouwen of terpen te maken. Niet per se om het uit te voeren, maar om het idee op waarde te toetsen. Het creatief denken in verschillende mogelijkheden, rekening houden met de omgeving, met de toekomst, met elkaars wensen is belangrijk. Er gloren allemaal kansen, niet alleen voor de bewoners, ook voor de omwonenden, de dieren, de aarde, en het plezier om samen te leven.’’
Durf te schuren
Op de vraag of ze een tip hebben voor andere initiatieven die een wooncoöperatie willen starten, hoeven Annemarieke en Yke niet lang na te denken. “Wees niet bang om het oneens te zijn. Durf met elkaar te schuren, want waar wrijving is komt glans. Geef je creativiteit en speelsheid losse teugels. Dat geeft ruimte aan alle ideeën, die vervolgens getoetst kunnen worden aan de realiteit.’’
