Overhoop Utrecht: van experiment naar levendige woongemeenschap

9 maart 2026

Home / Nieuws / Overhoop Utrecht: van experiment naar levendige woongemeenschap

Woongroep Overhoop is de tweede wooncoöperatie in Nederland die bezit van een woningcorporatie overneemt. Daarmee redden ze een leegstaand winkelpand van de sloop en zetten ze hun woongemeenschap voort op de plek waar ze dan al 10 jaar wonen. Dat ze het pand kunnen kopen is een kwestie van een sterke gemeenschap, goede organisatie én een gelukje. Tijdens de excursie naar Overhoop vertelt Frank Mulder in volgelvlucht hoe de woongemeenschap is ontstaan en hoe het hen is gelukt het pand te kopen. Wat het verhaal extra interessant maakt is dat ze de verbouwing voor een groot deel zelf hebben uitgevoerd met bewoners en vrijwilligers. En dan ook nog met zo veel mogelijk hergebruikt en restmateriaal. Nu is het een levendige gemeenschap met betekenis voor de buurt en staan een tweede en derde Overhoop in de steigers.

Vriendschap, vrede en vreugde: dat is Overhoop

Woongemeenschap Overhoop bestaat uit negen volwassenen en vijf kinderen. Zij vormen de kerngroep. Daarnaast is er plek voor vijf tijdelijke gasten die in de gastenkamers verblijven. De gastenkamers worden bekostigd door de opbrengsten van de kringloopwinkel en donaties van donateurs. Sommige gasten blijven twee weken, anderen twee jaar. Ze draaien mee met de woongemeenschap en zetten zich in voor de winkel of buurtactiviteiten. Vanuit de woongemeenschap is er veel contact met de buurt. Buurtbewoners komen naar de kringloopwinkel, zijn welkom in de buurthuiskamer en kunnen aanschuiven voor een maaltijd. Ook is er een naaiatelier waar vrouwen bij elkaar komen om met elkaar creatief bezig te zijn en ervaringen uit te wisselen. En dan is er nog de buurtkerkdienst op zondag. Het wonen bij Overhoop heeft Frank doen inzien dat een diverse bewonersgroep niet altijd makkelijk is maar wel veel oplevert. Er zit zoveel meer kracht in een diverse groep. “We zijn een gemeenschap waar vriendschap, vrede en vreugde groeit.”

Een experiment

Het verhaal van Overhoop begint in 2008 als Frank Mulder, één van de initiatiefnemers, met een groep vrienden wil samenwonen in de wijk Overvecht. Ze willen het leven met elkaar delen én ook met buurtbewoners. “Een gastvrije plek zijn waar mensen zich thuis voelen”, vertelt Frank in wat nu de huiskamer van Overhoop is. Hij en z’n vrienden krijgen anderhalf jaar de tijd om hun idee werkelijkheid te maken in een leegstaand oud winkelpand met bovenwoningen. Samen met tien anderen vormt hij een woongemeenschap. Ze starten met buurtmaaltijden voor bewoners in de wijk. Ze stellen woningen beschikbaar voor ongedocumenteerden, openen een kringloopwinkel en een buurtkapper. Wat begint als experiment voor anderhalf jaar, groeit in zo’n 8 jaar uit tot een christelijke, multiculturele woongemeenschap waar iedereen welkom is, ook als je een andere geloofsovertuiging hebt.

Van sloop naar koop

De plannen van de woningcorporatie om het gebouw te slopen zijn er dan nog steeds. Totdat in een gesprek tussen de woongemeenschap en een manager van de woningcorporatie (nu Woonin, toen Mitros) ter sprake komt dat de woongemeenschap het pand wel kan kopen. Frank en vrienden zijn zo slim om dit per e-mail te laten vastleggen. Wat volgt is een lang en slepend proces dat door het bureaucratische handelen van de wooncorporatie niet gemakkelijk is. Na 4 jaar onderhandelen, ontwerpen en hard werken vindt de aankoop plaats. Die ene mondelinge toezegging van een medewerker en het slimme handelen van de woongroep blijkt een gelukje van grote betekenis. Frank en vrienden krijgen de kans hun gemeenschap op deze plek in Overvecht voort te zetten. Als tweede groep in Nederland kopen ze vastgoed over van een wooncorporatie, dat sinds de Woningwet van 2015 mogelijk is geworden.

Financiering door vrienden en fondsen

Hoe krijg je nou voldoende financiering om een pand te kopen? Nou, door aan vrienden 1000 euro te leen te vragen, vertelt Frank aan Platform 31. Zo haalden ze 2,5 ton bij elkaar. Het overtuigde de Protestantse diaconie Utrecht, die vervolgens een lening beschikbaar stelde van 3,5 ton. Verschillende fondsen deden een gulle bijdrage zoals o.a. het Kansfonds, RDO de Balije, stichting Rotterdam, Maatschappij van Welstand en het KF Heinfonds. Via de Duitse bank GLS kon de Woongroep een lening krijgen (ongeveer 50% van de benodigde financiering). Voor de laatste ton stelde gemeente Utrecht een lening beschikbaar.

Bouwen met gebruikte materialen

De aankoop van het voormalige winkelpand uit de zestiger jaren verplicht Woongroep Overhoop tot een duurzame renovatie. Een stevige opknapbeurt is beslist noodzakelijk en gebeurt met tweedehands materialen om de kosten laag te houden. Aan de andere kant zorgt hergebruik er tegelijkertijd voor dat ze de renovatie zo duurzaam mogelijk kunnen uitvoeren. Zo blijkt Lek Mining, een bedrijf dat gebruikte bouwmaterialen een tweede leven geeft, een belangrijke schakel om circulair te bouwen. Voorbeelden van gebruikte restmaterialen zijn sloophout en hout dat ze hebben gered van de versnipperaar, dat beide gebruikt is voor de gevelbekleding. Verder is het hele gebouw geïsoleerd en van het gas af gegaan. Op het dak is een dakterras toegevoegd met sedum en 65 zonnepanelen en het is toegankelijk gemaakt door twee nieuwe dakopbouwen. Ben je benieuw welke hergebruikte en restmaterialen in het pand zijn verwerkt? Op de website vind je een materialenlijst.

Terug naar de zestiger jaren

Het gebouw bestaat uit vier woningen en vier winkelruimtes. Twee van de winkelruimtes worden herbestemd tot woonruimte. De middelste twee winkelruimtes blijven en vormen nu de huiskamer en weggeefwinkel. Overhoop kiest ervoor om voor deze verbouwing samen te werken met MN Architecten om dat voor elkaar te krijgen. Het architectenbureau helpt met het ontwerp, een renovatieplan, vergunningen en bouwbegeleiding. De architect spreekt alle bewoners over hun wensen en via co-creatie komen ze tot een plan. Een van de dingen die MN adviseert, is om het jaren ’60 complex in ere te herstellen. De bewoners zien dat niet direct zitten. Door foto’s en tekeningen van de originele staat van het gebouw te laten zien, leren bewoners door de vervallen staat van het pand heen te kijken en weten ze de waarde van de oorspronkelijke etalages opnieuw te waarderen. Brede puien van glas keren dan ook terug in de gevel zodat je vanuit de weggeefwinkel en woonruimtes nu panoramisch zicht hebt op het plein. Het levert een nominatie op voor de Rietveldprijs 2022.
Bijkomend voordeel van het in ere herstellen van het pand is dat de gemeente dat graag ziet en de benodigde vergunningen verleent.

Bouwen met vrijwilligers

Wat ook bijzonder is aan de renovatie: deze is voor een groot deel door vrijwilligers uitgevoerd, onder begeleiding van een aannemer (Groenluik). Omwonenden, vrijwilligers uit het AZC en bewoners hielpen mee bij het strippen en verduurzamen van het gebouw. Natuurlijk waren er ook professionals betrokken, die door Overhoop op hun website ‘de bouwmannen’ worden genoemd. De vrijwilligers werken in verschillende teams (gevelteam, tuinteam, etc.) met eigen taken en een teamleider. De verbouwing en renovatie duurt ongeveer een jaar. Ben je benieuwd naar meer informatie over de aanpak? Op de website van Overhoop vind je de bouwverslagen over de voortgang terug.

Overhoop in de herhaling

“Zo’n succesvol concept van gelijkwaardig samenleven vraagt om herhaling”, vertelt Frank aan het einde van z’n verhaal in de huiskamer aan de Camera Obscuradreef. Eentje in dezelfde wijk of net buiten de stad. “Het samenwonen hier is intens en de ruimten zijn klein. Zeker voor een gezin. Iets meer ruimte en meer groen om ons heen trekt me wel, dus wie weet.” Inmiddels staat er een oproep op de website: geïnteresseerden kunnen zich melden voor ‘Overhoop buiten’ of ‘Overhoop 2’.

Leer van Woongemeenschap Overhoop

Je hoeft het wiel niet helemaal opnieuw uitvinden. Maak gebruik van de kennis en documenten die Overhoop heeft gemaakt en zet stappen vooruit op weg naar jouw wooncoöperatie.