Op dinsdag 16 december waren Dirk-Jan en Karin vanuit Startpunt Wooncoöperatie op excursie naar Utrecht. Deze werd georganiseerd door Cooplink en ZorgSaamWonen. We bezoeken De Witte Wolf en Wooncoöperatie Overhoop. Onder de aanwezigen zijn een groot aantal initiatiefnemers o.a. uit Rotterdam, Schiedam, Houten, Deventer, Heerhugowaard en Amsterdam. Daarnaast zijn er een aantal studenten architectuur, architecten en andere geïnteresseerden aanwezig.
Bewonersvereniging De Witte Wolf
Eerst is de oude gevangenis aan het Wolvenplein aan de beurt. Sinds 2014 is een groep betrokken Utrechters bezig om van deze oude gevangenis een leefgemeenschap te maken voor wonen, werken en ontmoeten. Ze hebben zich inmiddels verenigd in bewonersvereniging De Witte Wolf. In 2021 wonnen zij de tender samen met partners projectontwikkelaar AM voor de koopwoningen; woningcorporatie WoonIn voor de huurwoningen; investeerders Starlodge voor het hotel en horeca en Levenslang CV voor de werkplekken.
Het begint met een brainstorm
Wilma is initiatiefnemer van het eerste uur en vertelt in sneltreinvaart wat er sinds de eerste brainstorm met omwonenden in 2013 is gebeurd. Het avontuur begint met de vraag: Wat zou hier kunnen? Na die eerste brainstorm ontstaat er een groep van zo’n 10 mensen die samen aan de slag gaat. Dat je een lange adem nodig hebt, blijkt ook nu weer uit het verhaal van Wilma van de Witte Wolf. Ze wonnen de tender, vervolgens lag het project zo’n anderhalf jaar stil en nu loopt het traject voor de omgevingsvergunning. Of ze er zelf komt te wonen? Dat weet ze nog niet. Er zijn nog geen prijzen bekend. Wel hebben leden van de vereniging voorrang. Kortom: het is nog even afwachten voor Wilma, maar wat zij en de andere leden tot nu toe voor elkaar hebben gekregen is indrukwekkend.
Rondleiding door het gebouw
Vervolgens krijgen we een rondleiding door de oude gevangenis, waar volop bedrijvigheid heerst. Af en toe spieken we even door de luikjes om te kijken hoe het er in een cel uitziet. In een van de gangen hangen de plannen en kunnen we zien hoe het ontwerp eruit ziet. De geschiedenis van het pand blijft bewaard, zo benadrukt Harold. De heldere opzet van het gevangeniscomplex wordt zoveel mogelijk hersteld. Niet-monumentale onderdelen worden verwijderd om ruimte te maken voor groen en nieuwbouw. Zo komen er gemeenschappelijke tuinen (vier hoven) en wordt het voorplein groen en autoluw. De binnenkant van de gevangenis verandert, maar essentiële, monumentale onderdelen zoals galerijen, de cellenstructuur en luchtruimtes blijven herkenbaar.
Woongemeenschap Overhoop
Na een wandeling van een halfuur komen we bij een bestaande wooncoöperatie uit: Overhoop in de wijk Overvecht. Het is een kleine christelijke woongemeenschap met 20 bewoners. Een deel van de bewoners woont er vast en er zijn vijf gastenkamers waar mensen in nood tijdelijk kunnen verblijven. “Het begon met anderhalf jaar proberen in deze lege winkelstrip”, vertelt initiatiefnemer Michiel. “Dat werden uiteindelijk 5 jaren.” Toen kregen we de mogelijkheid om het pand te kopen van de eigenaar: woningcorporatie Mitros (nu WoonIn).
Crowdfunding om pand te kopen
Mede dankzij crowdfunding via vrienden, fondsen (voor verduurzaming) en giften, kunnen ze het pand kopen en opknappen.” Na jarenlange onderhandeling, ontwerpen en hard werken aan de renovatie, wordt Overhoop de tweede wooncoöperatie in Nederland. Overhoop werkt vanuit christelijke identiteit en heeft een buurthuiskamer, een buurtwinkel en organiseert o.a. een maaltijd, het naaiatelier, een kerkdienst op zondag en een kapper. De gastenkamers worden gefinancierd door giften van betrokken vrienden, familie, fondsen en kerken. Ze denken na over het opzetten van een tweede kleinschalige woongemeenschap in de wijk. Een andere droom is het opzetten van een initiatief op een boerderij in het buitengebied om voedsel te verbouwen, dat vervolgens weer voor de buurtmaaltijden gebruikt kan worden.
Binnenkort meer
Nu we in Utrecht kennis hebben gemaakt met weer twee prachtige voorbeelden van bewoners die zelf het initiatief nemen en de mouwen opstropen, duiken we hier binnenkort verder in met verdiepende blogartikelen over de beide initiatieven.
